Ὀρθόδοξη Θεολογία

 
Έκδοσις ακριβὴς της ορθοδόξου πίστεως.

του Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού

 
 
 
 
 
3η σελίδα
 
||

άναρχο, το ασώματο, το αθάνατο, το αιώνιο, το αγαθό, το δημιουργικό και

καὶ τὰ τοιαῦτα οὐσιώδεις διαφορὰς εἴπομεν ἐπὶ Θεοῦ ἐκ τοσούτων

τα παρόμοια ως ουσιαστικές διαφορές για το Θεό, εφόσον αποτελείται από

συγκείμενον, οὐχ ἁπλοῦν ἔσται, ἀλλὰ σύνθετον, ὅπερ ἐσχάτης

τόσα πολλά στοιχεία, δεν θα είναι απλός αλλά σύνθετος, πράγμα που συνιστά

ἀσεβείας ἐστίν.  Χρὴ τοίνυν ἕκαστον τῶν ἐπὶ Θεοῦ λεγομένων οὐ τί

τη μεγαλύτερη ασέβεια. Γι αυτό πρέπει να θεωρούμε ότι καθετί που λέγεται

κατ᾿ οὐσίαν ἐστί σημαίνειν οἴεσθαι, ἀλλ᾿ ἤ, τί οὐκ ἔστι, δηλοῦν ἢ

για το Θεό δεν δηλώνει τί είναι κατ ουσία ο Θεός, αλλά ή δείχνει τί δεν είναι,

σχέσιν τινὰ πρός τι τῶν ἀντιδιαστελλομένων ἤ τι τῶν παρεπομένων

ή δηλώνει κάποια σχέση με κάτι αντίθετο, ή φανερώνει κάτι παρεπόμενο της

τῇ φύσει ἢ ἐνέργειαν.  

φύσεως, ή δείχνει κάποια ενέργεια.

 

Δοκεῖ μὲν οὖν κυριώτερον πάντων τῶν ἐπὶ Θεοῦ λεγομένων

Φαίνεται, λοιπόν, ότι το κυριότερο απ όλα τα λεγόμενα ονόματα για το Θεό

ὀνομάτων εἶναι ὁ ὤν, καθὼς αὐτὸς χρηματίζων τῷ Μωσεῖ ἐπὶ τοῦ

είναι το όνομα "ο Ων", όπως το λέει ο ίδιος τη στιγμή που αποκρίνεται

ὄρους φησίν· "Εἶπον τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ· ῾Ο ὢν ἀπέσταλκέ με". ῞Ολον

στο Μωϋσή πάνω στο βουνό: Είπα στα παιδιά του Ισραήλ· μ έστειλε ο Ων.

γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβὼν ἔχει τὸ εἶναι οἷόν τι πέλαγος οὐσίας

Διότι περιέκλεισε στον εαυτό του να έχει όλη την ύπαρξη, σαν κάποιο

ἄπειρον καὶ ἀόριστον. Ὡς δέ ὁ ἅγιος Διονύσιος φησίν, ὁ ἀγαθός. Οὐ

άπειρο και απεριόριστο πέλαγος υπάρξεως. Και όπως λέει ο άγιος Διονύσιος,

γάρ ἔστιν ἐπί Θεοῦ εἰπεῖν, πρῶτον τό εἶναι, καί τότε τό ἀγαθόν.

το όνομα "αγαθός". Διότι δεν επιτρέπεται να πούμε για το Θεό ότι πρώτα  

Δεύτερον δὲ τὸ Θεὸς ὄνομα, ὃ λέγεται ἢ ἐκ τοῦ θέειν καὶ περιέπειν τὰ

υπάρχει και έπειτα είναι αγαθός. Δεύτερο όνομα είναι το "Θεός", το οποίο

σύμπαντα ἢ ἐκ τοῦ αἴθειν ὅ ἐστι καίειν "ὁ γὰρ Θεὸς πῦρ

προέρχεται ή από τη λέξη "θέειν"(=τρέχει), διότι περιτρέχει τα σύμπαντα, ή

καταναλίσκον" πᾶσαν κακίαν ἐστίν ἢ ἀπὸ τοῦ θεᾶσθαι τὰ πάντα·

από τη λέξη "αίθειν", που σημαίει καίει διότι ο Θεός είναι φωτιά που όλα

τα καίει, και μαζί κάθε κακία, ή προέρχεται από τη φράση "βλέπει τα πάντα"·

ἀλάθητος γάρ ἐστι καὶ πάντων ἐπόπτης. ᾿Εθεάσατο γὰρ "τὰ πάντα

διότι είναι αλάθητος και όλα τα εποπτεύει. Διότι τα είδε όλα προτού να

πρὶν γενέσεως αὐτῶν" ἀχρόνως ἐννοήσας καὶ ἕκαστον κατὰ τὴν

γίνουν, αφού τα είχε προαιώνια στο νου του· και το καθετί δημιουργήθηκε

θελητικὴν αὐτοῦ ἄχρονον ἔννοιαν, ἥτις ἐστὶ προορισμὸς καὶ εἰκὼν

στον καθορισμένο χρόνο, σύμφωνα με το προαιώνιο σχέδιο της θελήσεώς του,

καὶ παράδειγμα, ἐν τῷ προορισθέντι, καιρῷ γίνεται.

το οποίο περιλαμβάνει τον προορισμό, την εικόνα και το παράδειγμα. 

 

Τὸ μὲν οὖν πρότερον αὐτοῦ τοῦ εἶναι παραστατικόν ἐστι καὶ τοῦ

Το πρώτο, λοιπόν, όνομα εκφράζει την ίδια την ύπαρξη και τη φύση της,

τί εἶναι, τὸ δὲ δεύτερον ἐνεργείας· τὸ δὲ ἄναρχον καὶ ἄφθαρτον καὶ

ενώ το δεύτερο εκφράζει την ενέργεια. Τα ονόματα πάλι άναρχο, άφθαρτο και

ἀγένητον, ἤτοι ἄκτιστον καὶ ἀσώματον καὶ ἀόρατον καὶ τὰ τοιαῦτα,

αγένητο, δηλαδή αδημιούργητο, ασώματο, αόρατο και τα παρόμοια,

τί οὐκ ἔστι, δηλοῖ, τουτέστιν ὅτι οὐκ ἤρξατο τοῦ εἶναι, οὐδὲ φθείρεται,

δηλώνουν τί δεν είναι· δηλαδή, ότι η ύπαρξή του δεν έχει αρχή, δεν φθείρεται,

οὐδὲ ἔκτισται, οὐδέ ἐστι σῶμα, οὐδὲ ὁρᾶται. Τὸ δὲ ἀγαθὸν καὶ δίκαιον

δεν έχει δημιουργηθεί, δεν είναι σώμα και δεν είναι ορατή. Τα ονόματα πάλι

καὶ ὅσιον καὶ τὰ τοιαῦτα παρέπονται τῇ φύσει, οὐκ αὐτὴν δὲ τὴν

αγαθός, δίκαιος, όσιος και τα όμοια έχουν σχέση με τη φύση (ουσία), αλλά δεν

οὐσίαν δηλοῖ. Τὸ δὲ Κύριος βασιλεύς τε καὶ τὰ τοιαῦτα σχέσιν πρὸς

δηλώνουν την ίδια την ουσία. Τα ονόματα Κύριος, βασιλεύς και τα όμοια

τὰ ἀντιδιαστελλόμενα δηλοῖ· τῶν γὰρ κυριευομένων λέγεται Κύριος

δείχνουν τη σχέση μ αυτά που αντιδιαστέλλονται· διότι ονομάζεται Κύριος

καὶ τῶν βασιλευομένων βασιλεύς, τῶν δημιουργουμένων δημιουργὸς

αυτών που τους κυριεύει, βασιλεύς αυτών που κυβερνά, δημιουργός αυτών

καὶ τῶν ποιμαινομένων ποιμήν.

δημιουργεί και ποιμένας αυτών που ποιμαίνει.

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Περὶ θείας ἑνώσεως καὶ διακρίσεως  

Για τη θεία ένωση και διάκριση.

 

 

Πάντα μὲν οὖν ταῦτα κοινῶς ἐπὶ πάσης τῆς θεότητος ἐκληπτέον καὶ

Όλα, λοιπόν, αυτά τα ονόματα πρέπει να τα θεωρήσουμε κοινά και τα ίδια

ταυτῶς καὶ ἁπλῶς καὶ ἀμερῶς καὶ ἡνωμένως, διακεκριμένως δὲ τὸ

για όλη τη θεότητα με απλότητα, χωρίς διαίρεση και ενωμένα· νοούμε

Πατὴρ καὶ τὸ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα καὶ τὸ ἀναίτιον καὶ τὸ αἰτιατὸν

χωριστά μόνο τα ονόματα Πατέρας, Υιός και Πνεύμα καθώς και τα αναίτιος,

καὶ τὸ ἀγέννητον καὶ τὸ γεννητὸν καὶ ἐκπορευτόν, ἅτινα οὐκ οὐσίας

αιτιατός, αγέννητος, γεννητός, εκπορευτό, τα οποία δεν φανερώνουν την

εἰσὶ δηλωτικά, ἀλλὰ τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως καὶ τοῦ τῆς

ουσία, αλλά τη σχέση μεταξύ τους και τον τρόπο της υπάρξεώς τους.

ὑπάρξεως τρόπου.  

 

Ταῦτα οὖν εἰδότες καὶ ἐκ τούτων ἐπὶ τὴν θείαν οὐσίαν

Όταν, λοιπόν, τα γνωρίσουμε αυτά και μας οδηγήσουν προς τη θεία ουσία,

χειραγωγούμενοι οὐκ αὐτὴν τὴν οὐσίαν καταλαμβάνομεν, ἀλλὰ τὰ

δεν κατανοούμε την ίδια την ουσία, αλλά τα σχετικά μ αυτήν. Όπως

περὶ τὴν οὐσίαν· ὥσπερ οὐδέ, ἐὰν γνῶμεν ὅτι ἡ ψυχὴ ἀσώματός ἐστι

ακριβώς, εάν γνωρίσουμε ότι η ψυχή είναι χωρίς σώμα, μέγεθος και σχήμα,

καὶ ἄποσος καὶ ἀσχημάτιστος, ἤδη καὶ τὴν οὐσίαν αὐτῆς

δεν σημαίνει ότι κατανοήσαμε αμέσως και την ουσία της· το ίδιο και με το

κατειλήφαμεν, οὐδὲ τοῦ σώματος, εἴπερ γνῶμεν, ὅτι λευκὸν ἢ μέλαν

σώμα, εάν γνωρίσουμε ότι είναι λευκό ή μαύρο, δεν γνωρίσαμε την ουσία του,

ἐστίν, ἀλλὰ τὰ περὶ τὴν οὐσίαν. ῾Ο δὲ ἀληθὴς λόγος διδάσκει ἁπλοῦν

αλλά τα σχετικά μ αυτήν. Η αληθινή διδασκαλία διδάσκει ότι το θείο είναι

εἶναι τὸ θεῖον καὶ μίαν ἁπλῆν ἔχειν ἐνέργειαν, ἀγαθήν, πᾶσι τὰ

απλό και έχει μια απλή ενέργεια, που είναι αγαθή· αυτή ενεργεί το καθετί

πάντα ἐνεργοῦσαν κατὰ τὴν τοῦ ἡλίου ἀκτῖνα, ἥτις πάντα θάλπει

σε όλα, όπως η ακτίνα του ήλιου, η οποία τα θερμαίνει όλα και ενεργεί

καὶ ἐν ἑκάστῳ κατὰ τὴν φυσικὴν ἐπιτηδειότητα καὶ δεκτικὴν δύναμιν

στο καθένα ανάλογα με τη φυσική του διάθεση και τη δεκτική του ικανότητα·

ἐνεργεῖ ἐκ τοῦ δημιουργήσαντος Θεοῦ τὴν τοιαύτην εἰληφὼς

διότι έχει λάβει αυτού του είδους την ενέργεια από το Θεό που το

ἐνέργειαν.  

δημιούργησε.

 

Διακέκριται δὲ καί, ὅσα τῆς θείας καὶ φιλανθρώπου τοῦ Θεοῦ Λόγου

Εξαιρούνται βέβαια όσα γεγονότα αναφέρονται στη θεία και φιλάνθρωπη

σαρκώσεως· ἐν τούτοις γὰρ οὔτε ὁ Πατὴρ οὔτε τὸ Πνεῦμα κατ᾿

ενσάρκωση του Λόγου του Θεού. Διότι δεν είχαν συμμετάσχει σ αυτά με

οὐδένα λόγον κεκοινώνηκεν, εἰ μὴ κατ᾿ εὐδοκίαν καὶ κατὰ τὴν

κανένα τρόπο ούτε ο Πατέρας ούτε το Πνεύμα, παρά μόνον με την καλή τους

ἄρρητον θαυματουργίαν, ἣν καὶ καθ᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπος ὁ Θεὸς Λόγος

θέληση και την ανέκφραστη θαυματουργία, την οποία πραγματοποίησε για

γενόμενος εἰργάζετο ὡς ἀναλλοίωτος Θεὸς καὶ Θεοῦ Υἱός.

μας με την ενανθρώπησή του ο Λόγος του Θεού, σαν αναλλοίωτος Θεός και

Υιός του Θεού.

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Περὶ τῶν σωματικῶς ἐπὶ Θεοῦ λεγομένων

Γι αυτά που λέγονται για το Θεό ανθρωποπαθώς.

 

 

᾿Επεὶ δὲ πλεῖστα περὶ Θεοῦ σωματικώτερον ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ

Επειδή όμως βρίσκουμε στην Αγία Γραφή να έχουν ειπωθεί πάρα πολλά

συμβολικῶς εἰρημένα εὑρίσκομεν, εἰδέναι χρή, ὡς ἀνθρώπους ὄντας

για το Θεό με τρόπο ανθρωπομορφικό, πρέπει να γνωρίζουμε, εφόσον

ἡμᾶς καὶ τὸ παχὺ τοῦτο σαρκίον περικειμένους τὰς θείας καὶ ὑψηλὰς

είμαστε άνθρωποι και έχουμε αυτή την παχιά σάρκα, ότι είναι αδύνατο να

καὶ ἀΰλους τῆς θεότητος ἐνεργείας νοεῖν ἢ λέγειν ἀδύνατον, εἰ μὴ

εννοήσουμε ή να μιλήσουμε για τις θείες, υψηλές και άϋλες ενέργειες της

εἰκόσι καὶ τύποις καὶ συμβόλοις τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς χρησαίμεθα. ῞Οσα

θεότητος, εάν δεν χρησιμοποιήσουμε ανάλογες σε μας εικόνες, τύπους και

τοίνυν περὶ Θεοῦ σωματικώτερον εἴρηται, συμβολικῶς ἐστι

σύμβολα. Όσα, λοιπόν, λέμε με ανθρωπομορφικό τρόπο για το Θεό, τα λέμε

λελεγμένα, ἔχει δέ τινα ὑψηλοτέραν διάνοιαν· ἁπλοῦν γὰρ τὸ θεῖον

με συμβολική σημασία, και έχουν κάποιο βαθύτερο νόημα· διότι το θείο είναι

καὶ ἀσχημάτιστον.

απλό και δεν παίρνει σχήματα.

 

᾿Οφθαλμοὺς μὲν οὖν Θεοῦ καὶ βλέφαρα καὶ ὅρασιν τὴν τῶν

Λέγοντας μάτια, βλέφαρα και όραση του Θεού, ας εννοήσουμε συμβολικά

ἁπάντων ἐποπτικὴν αὐτοῦ δύναμιν καὶ τὸ ἀλάθητον τῆς αὐτοῦ

την εποπτεία του πάνω σ όλα και το αλάθητο της γνώσεώς του· διότι

γνώσεως ἐννοήσωμεν ἀπὸ τοῦ παρ᾿ ἡμῖν διὰ ταύτης τῆς αἰσθήσεως

μ αυτή την αίσθηση (της οράσεως) αποκτάμε πιο τέλεια γνώση και μάθηση.

ἐντελεστέραν γνῶσίν τε καὶ πληροφορίαν ἐγγίνεσθαι. ῏Ωτα δὲ καὶ

Λέγοντας αυτιά και ακοή, ας εννοήσουμε συμβολικά τη διάθεσή του

ἀκοὴν τὸ ἐξιλεωτικὸν αὐτοῦ καὶ τῆς ἡμετέρας δεκτικὸν δεήσεως·

να μας σπλαγχνιστεί και να δεχθεί τη δική μας δέηση· διότι κι εμείς μ αυτή

καὶ γὰρ ἡμεῖς τοῖς τὰς ἱκεσίας ποιουμένοις διὰ ταύτης τῆς αἰσθήσεως

την αίσθηση γινόμαστε ευδιάθετοι σ αυτούς που μας παρακαλούν και

εὐμενεῖς γινόμεθα γνησιώτερον αὐτοῖς τὸ οὖς ἐπικλίνοντες. Στόμα δὲ

τους ακούμε με περισσότερο ενδιαφέρον. Όταν λέμε στόμα και ομιλία, να

καὶ λαλιὰν τὸ ἐνδεικτικὸν τῆς βουλήσεως αὐτοῦ ἐκ τοῦ παρ᾿ ἡμῖν διὰ

εννοήσουμε τη φανέρωση της θελήσεώς του, διότι και σε μας οι διαθέσεις

στόματος καὶ λαλιᾶς σημαίνεσθαι τὰ ἐγκάρδια νοήματα. Βρῶσιν δὲ

της καρδιάς φανερώνονται με το στόμα και την ομιλία. Όταν λέμε φαγητό και

καὶ πόσιν τὴν ἡμετέραν πρὸς τὸ αὐτοῦ θέλημα συνδρομήν· καὶ γὰρ

πιοτό, ας εννοήσουμε τη δική μας συμμόρφωση στο θέλημά του· διότι κι

ἡμεῖς διὰ τῆς γευστικῆς αἰσθήσεως τὴν τῆς φύσεως ἀναπληροῦμεν

εμείς με την αίσθηση της γεύσεως ικανοποιούμε την αναγκαία επιθυμία της

ὄρεξιν ἀναγκαίαν. ῎Οσφρησιν δέ, τὸ ἀποδεκτικὸν τῆς πρὸς αὐτὸν

φύσεώς μας. Όταν λέμε όσφρηση, ας εννοήσουμε την αποδοχή της σκέψεως

ἡμῶν ἐννοίας τε καὶ εὐνοίας ἐκ τοῦ παρ᾿ ἡμῖν διὰ ταύτης αἰσθήσεως

και της αγάπης μας γι αυτόν, διότι κι εμείς μ αυτή την αίσθηση δεχόμαστε

τὴν τῆς εὐωδίας ἀποδοχὴν ἐγγίνεσθαι.

την ευωδία ευχάριστα.

 

Πρόσωπον δὲ τὴν δι᾿ ἔργων αὐτοῦ ἔνδειξίν τε καὶ ἐμφάνειαν ἐκ τοῦ

Λέγοντας πάλι πρόσωπο ας εννοήσουμε την απόδειξη και την εμφάνισή του

τὴν ἡμετέραν ἐμφάνειαν διὰ προσώπου γίνεσθαι. Χεῖρας δὲ τὸ

με τα έργα του, διότι και η δική μας εμφάνιση γίνεται με το πρόσωπο.

ἀνυστικὸν τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ· καὶ γὰρ ἡμεῖς τὰ χρειώδη καὶ

Λέγοντας χέρια, ας νοήσουμε την αποτελεσματικότητα της ενέργειάς του·

μάλιστα τιμιώτερα διὰ τῶν οἰκείων κατορθοῦμεν χειρῶν.  Δεξιὰν δὲ

κι εμείς τα πιο αναγκαία και σπουδαία τα πετυχαίνουμε με τα χέρια μας.

τὴν ἐπὶ τοῖς αἰσίοις αὐτοῦ βοήθειαν ἐκ τοῦ καὶ ἡμᾶς μᾶλλον ἐπὶ τῶν

Λέγοντας δεξί χέρι, ας εννοήσουμε τη βοήθειά του για να έλθουν όλα καλά·

εὐσχημοτέρων καὶ τιμιωτέρων καὶ πλείστης ἰσχύος δεομένων τῇ

διότι κι εμείς χρησιμοποιούμε το δεξί χέρι για τα πιο αξιοπρεπή και δίκαια και

δεξιᾷ κεχρῆσθαι. Ψηλάφησιν δὲ τὴν ἀκριβεστέραν αὐτοῦ καὶ τῶν

που χρειάζονται μεγάλη δύναμη. Λέγοντας ψηλάφηση ας εννοήσουμε την πιο

λίαν λεπτῶν τε καὶ κρυπτῶν διάγνωσίν τε καὶ εἴσπραξιν ἐκ τοῦ

ακριβή και τέλεια γνώση και προσβολή των πιο λεπτών και κρυφών λογισμών·

παρ᾿ ἡμῖν μὴ δύνασθαι τοὺς ψηλαφωμένους ἐν ἑαυτοῖς τι κρύπτειν.

διότι και αυτούς που εμείς ψηλαφούμε δεν μπορούν να κρύψουν κάτι πάνω

Πόδας δὲ καὶ βάδισιν τὴν πρὸς ἐπικουρίαν τῶν δεομένων ἢ ἐχθρῶν

τους. Λέγοντας επίσης πόδια και βάδην εννοούμε τον ερχομό και την

ἄμυναν ἢ ἄλλην τινὰ πρᾶξιν ἔλευσίν τε καὶ παρουσίαν ἐκ τοῦ παρ᾿

παρουσία του, για να βοηθήσει όσους έχουν ανάγκη ή ν αντιμετωπίσουν

ἡμῖν διὰ τῆς τῶν ποδῶν χρήσεως ἀποτελεῖσθαι τὴν ἄφιξιν.

τους εχθρούς ή για κάποια άλλη πράξη· διότι και σε μας η άφιξη γίνεται με τη

χρήση των ποδιών.

 

῞Ορκον δὲ τὸ ἀμετάθετον τῆς βουλῆς αὐτοῦ ἐκ τοῦ παρ᾿ ἡμῖν δι᾿

Λέγοντας όρκο ας εννοήσουμε το αμετακίνητο της βουλής του, διότι κι εμείς

ὅρκου τὰς πρὸς ἀλλήλους βεβαιοῦσθαι συνθήκας. ᾿Οργὴν δὲ καὶ

με όρκο επιβεβαιώνουμε τις συμφωνίες μεταξύ μας. Οργή και θυμό λέγοντας

θυμὸν τὴν πρὸς τὴν κακίαν ἀπέχθειάν τε καὶ ἀποστροφήν· καὶ γὰρ

εννοούμε την απέχθεια και το μίσος στην κακία· διότι κι εμείς θυμώνουμε,

ἡμεῖς τὰ ἐναντία τῆς γνώμης μισοῦντες ὀργιζόμεθα. Λήθην δὲ καὶ

επειδή μισούμε τις αντίθετες γνώμες. Λέγοντας ακόμη λησμονιά, ύπνο και

ὕπνον καὶ νυσταγμὸν τὴν ὑπέρθεσιν τῆς κατὰ τῶν ἐχθρῶν ἀμύνης

νυσταγμό, ας εννοήσουμε την αμέλεια στην άμυνα ενάντια στους εχθρούς

καὶ τὴν τῆς συνήθους πρὸς τοὺς οἰκείους βοηθείας ἀναβολήν. Καὶ

και τη ματαίωση της συχνής βοήθειας προς τους φίλους. Και μ ένα λόγο,

ἁπλῶς εἰπεῖν πάντα τὰ σωματικῶς εἰρημένα ἐπὶ Θεοῦ κεκρυμμένην

όλα όσα έχουν ειπωθεί για το Θεό με ανθρωπομορφικές εκφράσεις, έχουν  

ἔχει τινὰ ἔννοιαν ἐκ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐκδιδάσκουσαν, εἰ μή

κρυμμένη κάποια σημασία που διδάσκει τα υπερφυσικά με ανθρωπομορφικές

τι περὶ τῆς σωματικῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐπιδημίας εἴρηται· αὐτὸς γὰρ

εκφράσεις, εκτός μόνον αν ειπωθεί κάτι για την σωματική έλευση του Θεού

πάντα τὸν ἄνθρωπον διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἀνεδέξατο, ψυχὴν

Λόγου. Διότι Αυτός ανάλαβε όλη την ανθρώπινη φύση για τη σωτηρία μας,

νοερὰν καὶ σῶμα καὶ τὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἰδιώματα τά τε

δηλαδή τη νοερή ψυχή, το σώμα και τα χαρακτηριστικά της ανθρωπίνης

φυσικὰ καὶ ἀδιάβλητα πάθη.  

φύσεως, που είναι τα φυσικά και αδιάβλητα πάθη.

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ῎Ετι περὶ τῶν αὐτῶν

Για τα ίδια θέματα.

 

 

Ταῦτα μὲν οὖν ἐκ τῶν ἱερῶν μεμυήμεθα λογίων, ὡς ὁ θεῖος ἔφη

Αυτά, βέβαια, τα έχουμε διδαχθεί από τους ιερούς συγγραφείς, όπως είπε ο

Διονύσιος ὁ ᾿Αρεοπαγίτης, "ὅτι ὁ Θεὸς πάντων ἐστὶν αἰτία καὶ ἀρχή,

άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, ότι ο Θεός είναι η αιτία και η αρχή όλων,

τῶν ὄντων οὐσία, τῶν ζώντων ζωή, τῶν λογικῶς ὄντων λόγος,

ο χορηγός της φύσεως στα όντα, της ζωής στα ζωντανά, της λογικής στα

τῶν νοερῶς ὄντων νοῦς· καὶ τῶν μὲν ἀποπιπτόντων αὐτῆς

λογικά όντα και του νου στα νοερά· είναι η επαναφορά και η επανόρθωση

ἀνάκλησίς τε καὶ ἀνάστασις, τῶν δὲ παραφθειρόντων τὸ κατὰ φύσιν

αυτών που έχουν πέσει· η ανακαίνιση και αναμόρφωση όσων έχουν φθείρει

ἀνακαινισμὸς καὶ ἀναμόρφωσις· τῶν κινουμένων κατά τινα ἀνίερον

τη φύση τους· είναι η ιερή σταθερότητα αυτών που κινούνται με μία ανίερη

σάλον ἵδρυσις ἱερὰ καὶ τῶν ἑστηκότων ἀσφάλεια καὶ τῶν ἐπ᾿ αὐτὴν

ταραχή· η ασφάλεια αυτών που στέκονται σταθεροί· και η οδός και

ἀναγομένων ὁδὸς καὶ ἀνατατικὴ χειραγωγία.

χειραγώγηση προς τα άνω αυτών που βαδίζουν προς Αυτόν.

 

Προσθήσω δέ, ὅτι καὶ τῶν ὑπ᾿ αὐτοῦ πεποιημένων Πατήρ,

Θα προσθέσω επίσης ότι είναι Πατέρας αυτών που δημιούργησε· και το

κυριώτερον γὰρ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐστι Πατὴρ, ὁ ἐκ μὴ ὄντων εἰς τὸ εἶναι

σπουδαιότερο, ο Θεός μας είναι Πατέρας μας, διότι Αυτός και όχι οι γονείς

παραγαγὼν ἢ οἱ γεννήσαντες οἱ ἐξ αὐτοῦ καὶ τὸ εἶναι καὶ τὸ γεννᾶν

μας, μάς έφερε στη ζωή από την ανυπαρξία· καθώς οι γονείς μας έλαβαν απ

εἰληφότες· τῶν ἑπομένων καὶ ὑπ᾿ αὐτοῦ ποιμαινομένων ποιμήν, τῶν

Αυτόν τη ζωή και τη δυνατότητα να γεννούν. Είναι ποιμένας αυτών που Τον

φωτιζομένων ἔλλαμψις, τῶν τελουμένων τελεταρχία, τῶν

ακολουθούν και τους ποιμαίνει· είναι ο φωτισμός των φωτιζομένων,

ο μύστης όσων μυούνται στα ιερά μυστήρια, η αιτία της θεώσεως των

θεουμένων θεαρχία, τῶν διεστώτων εἰρήνη καὶ τῶν ἁπλουμένων

θεουμένων, η συμφιλίωση όσων έχουν φιλονικήσει, η απλότητα των απλοϊκών

ἁπλότης καὶ τῶν ἑνιζομένων ἑνότης· ἀρχῆς ἁπάσης ὑπερούσιος καὶ

και η ενότητα όσων ενώνονται μεταξύ τους. Είναι η εξουσία πάνω από κάθε

ὑπάρχιος ἀρχὴ καὶ τοῦ κρυφίου, ἤτοι τῆς αὐτοῦ γνώσεως κατὰ τὸ

εξουσία, η αρχή της υπάρξεως και η αγαθή μετάδοση των απορρήτων

θεμιτὸν καὶ ἐφικτὸν ἑκάστῳ ἀγαθὴ μετάδοσις".

μυστηρίων, δηλαδή της γνώσεώς Του στον καθένα, σύμφωνα με το μέτρο του

δυνατού και εφικτού.

 

 

῎Ετι περὶ θείων ὀνομάτων ἀκριβέστερον.

Ακόμη πιο λεπτομερώς για τα ονόματα του Θεού.

 

Τὸ θεῖον ἀκατάληπτον ὂν πάντως καὶ ἀνώνυμον ἔσται. ᾿Αγνοοῦντες

Επειδή το θείο είναι ακατάληπτο, σίγουρα θα είναι και χωρίς όνομα. Και

οὖν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ τῆς οὐσίας αὐτοῦ μὴ ἐκζητήσωμεν ὄνομα·

επειδή δεν γνωρίζουμε την ουσία του, ας μη ζητήσουμε το όνομα της ουσίας

δηλωτικὰ γὰρ τῶν πραγμάτων ἐστὶ τὰ ὀνόματα. ᾿Αλλ᾿ ἀγαθὸς ὢν

του· διότι τα ονόματα φανερώνουν τα πράγματα. Ο Θεός όμως, επειδή είναι

ὁ Θεὸς καὶ ἐπὶ μεθέξει τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ παραγαγὼν ἡμᾶς

αγαθός και μας έφερε από το μηδέν στην ύπαρξη για να μετέχουμε

ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι καὶ γνωστικοὺς ποιήσας ἡμᾶς, ὥσπερ οὐ

στην αγαθότητά του, και μας έκαμε όντα με γνώση, έτσι, όπως δεν μας

τῆς οὐσίας αὐτοῦ μετέδωκεν ἡμῖν, οὕτως οὐδὲ τῆς γνώσεως τῆς

μετάδωσε κάτι από την ουσία του, ούτε μας έδωσε και τη γνώση της ουσίας

οὐσίας αὐτοῦ· ἀδύνατον γὰρ φύσιν τελείως γνῶναι τὴν

του. Διότι δεν είναι δυνατόν μια κτιστή φύση να γνωρίσει τελείως την

ὑπερκειμένην φύσιν. Εἰ δὲ καὶ τῶν ὄντων αἱ γνώσεις, τὸ ὑπερούσιον

ανώτερη απ αυτήν φύση. Και αν, μάλιστα, οι γνώσεις για τα όντα είναι

πῶς γνωσθήσεται;

ελλιπείς, πώς θα γνωρίσουμε αυτό που ξεπερνά την ουσία;

 

Δι᾿ ἄφατον οὖν ἀγαθότητα ηὐδόκησεν ἐκ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ὀνομάζεσθαι,

Ο Θεός, λοιπόν, από την πολλή του αγαθότητα, θέλησε να παίρνει δικά μας

ἵνα μὴ ἀμέτοχοι παντελῶς ὦμεν τῆς αὐτοῦ ἐπιγνώσεως, ἀλλ᾿

ονόματα, ώστε να μην είμαστε εντελώς αμέτοχοι από τη γνώση του, αλλά να

ἔχωμεν κἂν ἀμυδρὰν αὐτοῦ ἔννοιαν. Καθὸ μὲν οὖν ἀκατάληπτός

έχουμε έστω και κάποια αμυδρή ιδέα γι Αυτόν. Έτσι, όπως είναι

ἐστι, καὶ ἀκατονόμαστος· ὡς δὲ πάντων αἴτιος καὶ πάντων τῶν

ακατάληπτος, είναι και χωρίς όνομα. Όλα τα όντα όμως ομολογούν ότι Αυτός

ὄντων τοὺς λόγους καὶ τὰς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ προέχων, ἐκ πάντων

είναι η αιτία όλων και κατέχει εκ των προτέρων το λόγο και την αιτία κάθε

τῶν ὄντων κατονομάζεται, καὶ ἐκ τῶν ἐναντίων οἷον φωτὸς καὶ

όντος· το ομολογούν ακόμη και τα αντίθετα μεταξύ τους, όπως το φως και

σκότους, ὕδατος καὶ πυρός, ἵνα γνῶμεν, ὅτι οὐ ταῦτα κατ᾿ οὐσίαν

το σκοτάδι, το νερό και η φωτιά, για να γνωρίζουμε ότι Αυτός δεν είναι στην

ἐστίν· ἀλλ᾿ ἔστι μὲν ὑπερούσιος, διὸ καὶ ἀκατονόμαστος, ὡς δὲ

ουσία του αυτά. Αλλά να γνωρίζουμε ότι είναι υπερούσιος, γι αυτό και χωρίς

πάντων τῶν ὄντων αἴτιος ἐκ πάντων τῶν αἰτιατῶν ὀνομάζεται.

όνομα· και όλα τα δημιουργήματά του βεβαιώνουν ότι Αυτός είναι ο αίτιος

κάθε όντος.

 

Διὸ τῶν θείων ὀνομάτων τὰ μὲν ἀποφατικῶς λέγεται δηλοῦντα τὸ

Γι αυτό, από τα θεία ονόματα άλλα χρησιμοποιούνται με αποφατική σημασία

ὑπερούσιον, οἷον ἀνούσιος, ἄχρονος, ἄναρχος, ἀόρατος, οὐχ ὅτι

για να δηλώσουν το υπερούσιο, όπως ανούσιος, άχρονος, άναρχος, αόρατος·

τινὸς ἥττων ἐστὶν ἤ τινος ἐστέρηται αὐτοῦ γάρ ἐστι τὰ πάντα καὶ

όχι ότι είναι κατώτερος από κάποιον ή του λείπει κάτι διότι σ Αυτόν

ἐξ αὐτοῦ καὶ δι᾿ αὐτοῦ γέγονε καὶ ἐν αὐτῷ συνέστηκεν, ἀλλ᾿ ὅτι

ανήκουν όλα και Αυτός τα δημιούργησε και τα συνέστησε για τον εαυτό Του·

πάντων ὑπεροχικῶς τῶν ὄντων ἐξῄρηται οὐδὲν γὰρ τῶν ὄντων,

ξεχωρίζει απ όλα τα όντα, διότι υπερέχει δεν είναι σαν κάποιο ον, αλλά

ἀλλ᾿ ὑπὲρ πάντα ἐστί. Τὰ δὲ καταφατικῶς λεγόμενα ὡς αἰτίου τῶν

πάνω απ όλα. Τα ονόματα πάλι, που χρησιμοποιούνται καταφατικά για το

πάντων κατηγορεῖται· ὡς γὰρ αἴτιος πάσης οὐσίας καὶ πάντων τῶν

Θεό, λέγονται επειδή είναι αίτιος όλων. Ονομάζεται ων και ουσία, διότι είναι

ὄντων λέγεται καὶ ὢν καὶ οὐσία, καὶ ὡς αἴτιος λόγου παντὸς καὶ

αίτιος κάθε ουσίας των όντων· ονομάζεται λόγος, λογικός, σοφία και σοφός,

σοφίας λογικοῦ τε καὶ σοφοῦ λέγεται λόγος καὶ λογικός, σοφία καὶ

διότι είναι αίτιος κάθε λόγου και σοφίας, δηλαδή του λογικού και του σοφού.

σοφός· ὁμοίως καὶ νοῦς καὶ νοερός, ζωὴ καὶ ζῶν, δύναμις καὶ δυνατός·

Παρόμοια λέγεται νους, νοερός, ζωή, ζων, δύναμη και δυνατός· και σ όλα

καὶ ἐπὶ πάντων τῶν λοιπῶν ὁμοίως, μᾶλλον δὲ ἐκ τῶν τιμιωτέρων

τα υπόλοιπα, επίσης, θα κληθεί με παρόμοια ονόματα, που θα ληφθούν

καὶ πλησιαζόντων αὐτῷ οἰκειοτέρως ὀνομασθήσεται.

περισσότερο από τα πιο αξιόλογα και κοντινά σ Αυτόν ονόματα.

 

Τιμιώτερα δὲ τὰ ἄυλα τῶν ὑλικῶν καὶ τὰ καθαρὰ τῶν ῥυπαρῶν καὶ

Πιο αξιόλογα και κατάλληλα ονόματα γι Αυτόν είναι τα άϋλα από τα υλικά,

τὰ ἅγια τῶν ἐναγῶν, καὶ μᾶλλον αὐτῷ πλησιάζοντα, ἐπεὶ καὶ πλέον

τα καθαρά από τα ρυπαρά και τα άγια από τα μιασμένα, επειδή περισσότερο

μετέχουσιν αὐτοῦ.  Οἰκειότερον οὖν μᾶλλον ὀνομασθήσεται ἥλιος καὶ

μετέχουν σ Αυτόν. Διότι πιο κατάλληλα θα κληθεί ήλιος και φως παρά

φῶς ἤπερ σκότος, καὶ ἡμέρα ἤπερ νύξ, καὶ ζωὴ ἤπερ θάνατος, καὶ

σκοτάδι, ημέρα παρά νύχτα, ζωή παρά θάνατος, και φωτιά και πνεύμα και

πῦρ καὶ πνεῦμα καὶ ὕδωρ ὡς ζωτικὰ ἤπερ γῆ· καὶ πρὸ πάντων καὶ

νερό, διότι έχουν ζωή, παρά γη. Και πάνω απ όλα θα ονομασθεί αγαθότητα

πλέον ἀγαθότης ἤπερ κακία. Ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν "ὄν" ἤπερ "μὴ ὄν"· τὸ

και όχι κακό. Το ίδιο, θα τον καλέσει κανένας "ον" παρά "μη ον"· διότι το

γὰρ ἀγαθὸν ὕπαρξις καὶ ὑπάρξεως αἴτιον, τὸ δὲ κακὸν ἀγαθοῦ ἤτοι

αγαθό είναι ύπαρξη και αίτιο της υπάρξεως, ενώ το κακό είναι στέρηση του

ὑπάρξεως στέρησις.

αγαθού, δηλαδή της υπάρξεως.

 

Καὶ αὗται μὲν αἱ ἀποφάσεις καί καταφάσεις· γλυκυτάτη δὲ καὶ ἡ ἐξ

Αυτά, λοιπόν, είναι τα αποφατικά και καταφατικά ονόματα· και είναι βέβαια

ἀμφοῖν συνάφεια, οἷον ἡ ὑπερούσιος οὐσία, ἡ ὑπέρθεος θεότης, ἡ

πολύ πετυχημένος ο συνδυασμός τους, για παράδειγμα υπερούσια ουσία,

ὑπεράρχιος ἀρχὴ καὶ τὰ τοιαῦτα. Εἰσὶ δὲ καί τινα καταφατικῶς ἐπὶ

υπέρθεη θεότητα, υπεράρχια αρχή, και τα παρόμοια. Υπάρχουν και μερικά

Θεοῦ λεγόμενα δύναμιν ὑπεροχικῆς ἀποφάσεως ἔχοντα, οἷον

καταφατικά ονόματα που λέγονται για το Θεό και έχουν έννοια υπερβολικής

"σκότος"· οὐχ ὅτι ὁ Θεὸς σκότος ἐστίν, ἀλλ᾿ ὅτι οὐκ ἔστι φῶς ἀλλ᾿

αρνήσεως, όπως "σκοτάδι"· όχι ότι ο Θεός είναι σκοτάδι, αλλά δεν είναι φως,

ὑπὲρ τὸ φῶς.

επειδή είναι πάνω από το φως.

 

Λέγεται μὲν οὖν ὁ Θεὸς νοῦς καὶ λόγος καὶ πνεῦμα σοφία τε καὶ

Ονομάζεται, λοιπόν, ο Θεός νους, λόγος, πνεύμα, σοφία και δύναμη, διότι

δύναμις ὡς τούτων αἴτιος καὶ ὡς ἄυλος καὶ ὡς παντουργὸς καὶ

είναι ο αίτιος αυτών και άϋλος και δημιουργός των όλων και παντοδύναμος.

παντοδύναμος. Καὶ ταῦτα κοινῶς ἐπὶ πάσης λέγεται τῆς θεότητος

Και αυτά τα ονόματα, και τα αποφατικά και τα καταφατικά, αποδίδονται σε

τά τε ἀποφατικῶς καὶ καταφατικῶς λεγόμενα. Καὶ ἐφ᾿ ἑκάστης τῶν

όλο το κοινό (ουσία) της θεότητας. Το ίδιο όμως και απαράλλακτα

τῆς Ἁγίας Τριάδος ὑποστάσεων ὁμοίως καὶ ὡσαύτως καὶ

αποδίδονται και σε κάθε ξεχωριστή υπόσταση της Αγίας Τριάδος· όταν

ἀπαραλείπτως· ὅταν γὰρ ἐννοήσω μίαν τῶν ὑποστάσεων, τέλειον

αναλογισθώ μία από τις υποστάσεις, την αναγνωρίζω ως τέλειο Θεό και

Θεὸν αὐτὴν οἶδα, τελείαν οὐσίαν. ῞Οταν δὲ συνάψω καὶ

τέλεια ουσία. Και όταν πάλι συγκεντρώσω και απαριθμήσω τα τρία

συναριθμήσω τὰ τρία, ἕνα Θεὸν οἶδα τέλειον· οὐ σύνθετόν ἐστιν ἡ

(πρόσωπα), αναγνωρίζω ένα τέλειο Θεό. Διότι η θεότητα δεν είναι σύνθετη,

θεότης, ἀλλ᾿ ἐν τρισὶ τελείοις ἓν τέλειον ἀμερὲς καὶ ἀσύνθετον.

αλλά είναι ένα αχώριστο και ασύνθετο σε τρία τέλεια.

 

῞Οταν δὲ τὴν πρὸς ἄλληλα σχέσιν τῶν ὑποστάσεων ἐννοήσω, οἶδα,

Όταν πάλι αναλογισθώ τη σχέση των υποστάσεων μεταξύ τους, γνωρίζω ότι

ὅτι ἐστὶν ὁ Πατὴρ ὑπερούσιος ἥλιος, πηγὴ ἀγαθότητος, ἄβυσσος

ο Πατέρας είναι υπερούσιος ήλιος, πηγή αγαθότητος, άβυσσος ουσίας,

οὐσίας, λόγου, σοφίας, δυνάμεως, φωτός, θεότητος, πηγὴ γεννητικὴ

λόγου, σοφίας, δυνάμεως, φωτός, θεότητος, πηγή που γεννά και προβάλλει

καὶ προβλητικὴ τοῦ ἐν αὐτῇ κρυφίου ἀγαθοῦ. Αὐτὸς μὲν οὖν ἐστι

το αγαθό που κρύβει μέσα της. Ο ίδιος, λοιπόν, είναι νους, άβυσσος του

νοῦς, Λόγου ἄβυσσος, Λόγου γεννήτωρ καὶ διὰ Λόγου προβολεὺς

Λόγου, γεννήτορας του Λόγου και προβολέας μέσω του Λόγου του

ἐκφαντορικοῦ Πνεύματος· καὶ ἵνα μὴ πολλὰ λέγω, οὐκ ἔστι τῷ

εκφαντορικού Πνεύματος. Και για να το πω με δυο λόγια, δεν υπάρχει για τον

Πατρὶ λόγος, σοφία, δύναμις, θέλησις, εἰ μὴ ὁ Υἱός, ὅς ἐστιν ἡ μόνη

Πατέρα λόγος, σοφία, δύναμη, θέληση, παρά μόνον ο Υιός του, ο οποίος

δύναμις τοῦ Πατρὸς ἡ προκαταρκτικὴ τῆς τῶν πάντων ποιήσεως.

είναι η μοναδική δύναμη του Πατέρα, η πρώτη αιτία της δημιουργίας όλων.

Οὗτος ὡς τελεία ὑπόστασις γεννωμένη, ὡς οἶδεν αὐτός, Υἱός ἐστι τε

Αυτός είναι και ονομάζεται Υιός, διότι σαν τέλεια υπόσταση γεννιέται όπως

καὶ λέγεται. Τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ἐκφαντορικὴ τοῦ κρυφίου τῆς

αυτός γνωρίζει. Και το ΄Αγιο Πνεύμα είναι η δύναμη του Πατέρα που

θεότητος δύναμις τοῦ Πατρός, ἐκ Πατρὸς μὲν δι᾿ Υἱοῦ ἐκπορευομένη,

φανερώνει τα κρύφια της θεότητος· δεν γεννιέται αλλά εκπορεύεται μέσω του

ὡς οἶδεν αὐτός, οὐ γεννητῶς· διὸ καὶ Πνεῦμα Ἅγιον τὸ τελεσιουργὸν

Υιού από τον Πατέρα, όπως αυτός γνωρίζει· γι αυτό και το Άγιο Πνεύμα

τῆς τῶν ἁπάντων ποιήσεως.

τελειοποιεί τη δημιουργία του σύμπαντος.

 

῞Οσα οὖν ἁρμόζει αἰτίῳ Πατρί, πηγῇ, γεννήτορι, τῷ Πατρὶ μόνῳ

Όσα, λοιπόν, αρμόζουν στον Πατέρα που είναι ο αίτιος, η πηγή και ο

προσαρμοστέον· ὅσα δὲ αἰτιατῷ, γεννητῷ Υἱῷ, Λόγῳ, δυνάμει

γεννήτορας, πρέπει να τα αποδίδουμε μόνο στον Πατέρα· όσα αρμόζουν

στο αποτέλεσμα της αιτίας, στο γεννητό Υιό, Λόγο, δύναμη προκαταρκτική,

προκαταρκτικῇ, θελήσει, σοφίᾳ, τῷ Υἱῷ· ὅσα δὲ αἰτιατῷ, ἐκπορευτῷ,

θέληση και σοφία, να τ αποδίδουμε στον Υιό· όσα επίσης ταιριάζουν στο

ἐκφαντορικῷ, τελεσιουργικῇ δυνάμει, τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι. ῾Ο Πατὴρ

αποτέλεσμα της αιτίας, το εκπορευτό, εκφαντορικό και τελεσιουργό, να τ

πηγὴ καὶ αἰτία Υἱοῦ καὶ Πνεύματος, Πατὴρ δὲ μόνου Υἱοῦ καὶ

αποδίδουμε στο Άγιο Πνεύμα. Ο Πατέρας είναι η πηγή και αιτία του Υιού και

προβολεὺς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος· ὁ Υἱὸς Υἱός, Λόγος, σοφία καὶ

του Πνεύματος· είναι Πατέρας μόνον του Υιού και προβολέας του Αγίου

Πνεύματος. Ο Υιός είναι Υιός, Λόγος, σοφία και δύναμη,

δύναμις, εἰκών, ἀπαύγασμα, χαρακτὴρ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐκ τοῦ

εικόνα, κατοπτρισμός και τύπος του Πατέρα· προέρχεται από τον Πατέρα

Πατρός, οὐχ Υἱὸς δὲ τοῦ Πνεύματος. Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον Πνεῦμα

και όχι από το Πνεύμα. Το Πνεύμα είναι το Άγιο Πνεύμα του Πατέρα, διότι

τοῦ Πατρὸς ὡς ἐκ Πατρὸς ἐκπορευόμενον οὐδεμία γὰρ ὁρμὴ ἄνευ

ο Πατέρας το εκπορεύει και διότι καμιά κίνηση δεν υπάρχει χωρίς το Πνεύμα·

Πνεύματος καὶ Υἱοῦ δὲ Πνεῦμα οὐχ ὡς ἐξ αὐτοῦ, ἀλλ᾿ ὡς δι᾿ αὐτοῦ

το Πνεύμα είναι και του Υιού, όχι με την έννοια ότι εκπορεύεται απ αυτόν,

ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον· μόνος γὰρ αἴτιος ὁ Πατήρ.  

αλλά μέσω αυτού εκπορεύεται από τον Πατέρα· διότι μοναδικός αίτιος είναι

ο Πατέρας.

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13. Περὶ τόπου θεοῦ καὶ ὅτι μόνον τὸ θεῖον ἀπερίγραπτον

Για τον τόπο του Θεού και ότι το θείο είναι απεριόριστο

 

 

Τόπος ἐστὶ σωματικὸς πέρας τοῦ περιέχοντος, καθ᾿ ὃ περιέχεται τὸ

Ο τόπος του σώματος είναι τα όρια αυτού που το περιέχει ως περιεχόμενο·

περιεχόμενον· οἷον ὁ ἀὴρ περιέχει, τό δέ σῶμα περιέχεται. Οὐχ ὅλος

για παράδειγμα, ο αέρας περιέχει, ενώ το σώμα περιέχεται. Όλος ο αέρας που

ὁ περιέχων ἀὴρ τόπος ἐστὶ τοῦ περιεχομένου σώματος, ἀλλὰ τὸ

περιέχει δεν είναι ο τόπος του σώματος που περιέχεται, αλλά τα όρια του

τέλος τοῦ περιέχοντος ἀέρος, τὸ ἐφαπτόμενον τοῦ περιεχομένου

περιέχοντος αέρα τα οποία αγγίζουν το περιεχόμενο σώμα. Γενικά ισχύει,

σώματος. Πάντως δέ, ὅτι τὸ περιέχον οὐκ ἔστιν ἐν τῷ περιεχομένῳ. 

αυτό που περιέχει να μη βρίσκεται μέσα στο περιεχόμενο.

 

῎Εστι δὲ καὶ νοητὸς τόπος, ἔνθα νοεῖται καὶ ἔστιν ἡ νοητὴ καὶ

Υπάρχει βέβαια και νοητός τόπος, όπου βρίσκεται ο νους και η νοητή  και

ἀσώματος φύσις· ἔνθαπερ πάρεστι καὶ ἐνεργεῖ καὶ οὐ σωματικῶς

ασώματη φύση· είναι παρούσα εκεί και ενεργεί, χωρίς να περιέχεται σωματικά

περιέχεται ἀλλὰ νοητῶς· οὐ γὰρ ἔχει σχῆμα, ἵνα σωματικῶς

αλλά νοητά· διότι δεν έχει σχήμα, για να περιληφθεί σωματικά.

περισχεθῇ.

 

῾Ο μὲν οὖν Θεὸς ἄυλος ὢν καὶ ἀπερίγραπτος ἐν τόπῳ οὐκ ἔστιν·

Ο Θεός, λοιπόν, που είναι άϋλος και απερίγραπτος, δεν βρίσκεται σε τόπο·

αὐτὸς γὰρ ἑαυτοῦ τόπος ἐστὶ, τὰ πάντα πληρῶν καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα

διότι ο ίδιος είναι τόπος του εαυτού του, αφού γεμίζει τα πάντα και είναι

ὢν καὶ αὐτὸς συνέχων τὰ πάντα. Λέγεται δὲ ἐν τόπῳ εἶναι. Καὶ

πάνω απ όλα και όλα τα συνέχει. Λέγεται βέβαια ότι βρίσκεται σε τόπο. Και

λέγεται τόπος Θεοῦ, ἔνθα ἔκδηλος ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ γίνεται. Αὐτὸς

ονομάζεται τόπος Θεού εκείνος όπου αποκαλύπτεται η ενέργειά του. Διότι ο

μὲν γὰρ διὰ πάντων ἀμιγῶς διήκει καὶ πᾶσι μεταδίδωσι τῆς ἑαυτοῦ

ίδιος χωρίς ανάμειξη διέρχεται μέσω όλων και μεταδίδει σ όλα την ενέργειά

ἐνεργείας κατὰ τὴν ἑκάστου ἐπιτηδειότητα καὶ δεκτικὴν δύναμιν,

του, ανάλογα με την καταλληλότητα και την δεκτική ικανότητα του καθένα·

φημὶ δὴ τήν τε φυσικὴν καὶ προαιρετικὴν καθαρότητα· καθαρώτερα

εννοώ την καθαρότητα της φύσεως και της προαιρέσεως· καθώς είναι πιο

γὰρ τὰ ἄυλα τῶν ὑλικῶν καὶ τὰ ἐνάρετα τῶν κακίᾳ συνεζευγμένων.

καθαρά τα άϋλα από τα υλικά και τα ενάρετα από τα προσκολλημένα στην

Λέγεται τοιγαροῦν Θεοῦ τόπος ὁ πλέον μετέχων τῆς ἐνεργείας καὶ

κακία. Γι αυτό, λοιπόν, τόπος Θεού ονομάζεται εκείνος που μετέχει

τῆς χάριτος αὐτοῦ.

περισσότερο στην ενέργεια και τη χάρη Του.

 

Διὰ τοῦτο ὁ οὐρανὸς αὐτοῦ θρόνος ἐν αὐτῷ γάρ εἰσιν οἱ ποιοῦντες

Γι αυτό το λόγο ο ουρανός είναι ο θρόνος του διότι σ αυτόν βρίσκονται

τὸ θέλημα αὐτοῦ ἄγγελοι καὶ ἀεὶ δοξάζοντες αὐτόν· αὕτη γὰρ αὐτῷ

οι άγγελοι που κάνουν το θέλημά του και τον δοξάζουν ασταμάτητα· η

ἀνάπαυσις καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν αὐτοῦ ἐν αὐτῇ γὰρ διὰ

δοξολογία αυτή είναι η ξεκούρασή του. Και η γη είναι το υποπόδιο των

σαρκὸς τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. Ποὺς δὲ τοῦ Θεοῦ ἡ ἁγία

ποδιών του διότι σ αυτήν έζησε με την ανθρώπινη σάρκα ανάμεσα στους

σὰρξ αὐτοῦ διαφόρως ὠνόμασται. Λέγεται καὶ ἡ Ἐκκλησία τόπος

ανθρώπους· καθώς η αγία σάρκα του λέγεται με άλλη ονομασία πόδι του

Θεοῦ· τοῦτον γὰρ εἰς δοξολογίαν αὐτοῦ ὥσπερ τι τέμενος

Θεού. Αλλά και η Εκκλησία λέγεται τόπος του Θεού. Γιατί την προσφέραμε

ἀφωρίσαμεν, ἐν ᾧ καὶ τὰς πρὸς αὐτὸν ἐντεύξεις ποιούμεθα. ῾Ομοίως

σαν ιερό τόπο για να τον δοξολογούμε· εκεί προσευχόμαστε στο Θεό. Επίσης,

καὶ οἱ τόποι, ἐν οἷς ἔκδηλος ἡμῖν ἡ αὐτοῦ ἐνέργεια εἴτε διὰ σαρκὸς

λέγονται τόποι του Θεού και οι τόποι εκείνοι όπου φανερώθηκε η ενέργειά

εἴτε ἄνευ σώματος γέγονε, τόποι Θεοῦ λέγονται. 

του, είτε ένσαρκη είτε άσαρκη.

 

᾿Ιστέον δέ, ὅτι τὸ θεῖον ἀμερές ἐστιν, ὅλον ὁλικῶς πανταχοῦ ὂν καὶ

Πρέπει μάλιστα να γνωρίζουμε ότι το θείο είναι αδιαίρετο· όλο βρίσκεται

οὐ μέρος ἐν μέρει σωματικῶς διαιρούμενον, ἀλλ᾿ ὅλον ἐν πᾶσι καὶ

καθ ολοκληρία παντού. Δεν διαιρείται σε μέρη, όπως τα σώματα, αλλά όλο

ὅλον ὑπὲρ τὸ πᾶν. 

βρίσκεται σε όλα και πάνω απ όλα.

 

 

Περί τόπου ἀγγέλου καί τῆς ψυχῆς καί περί τοῦ ἀπεριγράπτου.

Για τον τόπο του αγγέλου και της ψυχής, και για το απερίγραπτο.

 

῾Ο δὲ ἄγγελος σωματικῶς μὲν ἐν τόπῳ οὐ περιέχεται ὥστε

Ο άγγελος πάλι δεν περιορίζεται σ ένα τόπο όπως τα σώματα, ώστε να

τυποῦσθαι καὶ σχηματίζεσθαι, ὅμως λέγεται εἶναι ἐν τόπῳ διὰ τὸ

παίρνει μορφή και σχήμα. Λέγεται όμως ότι βρίσκεται στο χώρο, επειδή είναι

παρεῖναι νοητῶς καὶ ἐνεργεῖν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν καὶ μὴ εἶναι

παρών νοητά και ενεργεί σ εκείνο το χώρο και δεν βρίσκεται και αλλού·

ἀλλαχοῦ, ἀλλ᾿ ἐκεῖσε νοητῶς περιγράφεσθαι, ἔνθα καὶ ἐνεργεῖ· οὐ

περιορίζεται νοητά εκεί όπου και ενεργεί. Δεν μπορεί ταυτόχρονα να ενεργεί

γὰρ δύναται κατὰ ταὐτὸν ἐν διαφόροις τόποις ἐνεργεῖν, μόνου γὰρ

σε διαφορετικούς τόπους, διότι μόνον ο Θεός είναι πανταχού παρών και

Θεοῦ ἐστι τὸ πανταχοῦ κατὰ ταὐτὸν ἐνεργεῖν. ῾Ο μὲν γὰρ ἄγγελος

ενεργεί ταυτόχρονα. Ο άγγελος, δηλαδή, εξαιτίας της φύσεως και της

τάχει φύσεως καὶ τῷ ἑτοίμως, ἤγουν ταχέως, μεταβαίνειν ἐνεργεῖ

ετοιμότητός του, πολύ γρήγορα μεταβαίνει και ενεργεί σε διαφορετικούς

ἐν διαφόροις τόποις, τὸ δὲ θεῖον πανταχῇ ὂν καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν κατὰ

τόπους· ενώ ο Θεός είναι πανταχού παρών και πάνω απ όλα, και με μια και

ταὐτὸν διαφόρως ἐνεργεῖ μιᾷ καὶ ἁπλῇ ἐνεργείᾳ.

απλή ενέργειά του ενεργεί συγχρόνως με διαφορετικούς τρόπους.

 

῾Η δὲ ψυχὴ συνδέδεται τῷ σώματι ὅλη ὅλῳ καὶ οὐ μέρος μέρει καὶ οὐ

Η ψυχή πάλι έχει συνδεθεί ολόκληρη με όλο το σώμα, και όχι ένα μέρος της

περιέχεται ὑπ᾿ αὐτοῦ, ἀλλὰ περιέχει αὐτὸ, ὥσπερ πῦρ σίδηρον, καὶ

μ ένα μέρος του· δεν περιέχεται σ αυτό αλλά το περιέχει, όπως η φωτιά το

ἐν αὐτῷ οὖσα τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐνεργεῖ. Περιγραπτόν μέν ἐστι

σίδερο· όντας μέσα στο σώμα ενεργεί σύμφωνα με τη φύση της. Αυτό βέβαια

τὸ τόπῳ ἢ χρόνῳ ἢ καταλήψει περιλαμβανόμενον, ἀπερίγραπτον δὲ

που περιλαμβάνεται στον τόπο, το χρόνο ή την αντίληψη είναι περιορισμένο,

τὸ μηδενὶ τούτων περιεχόμενον. ᾿Απερίγραπτον μὲν οὖν μόνον ἐστὶ

ενώ εκείνο που κανένα απ αυτά δεν το περιέχει είναι απεριόριστο.

τὸ θεῖον ἄναρχον ὂν καὶ ἀτελεύτητον καὶ πάντα περιέχον καὶ

Απεριόριστο, λοιπόν, είναι μόνο το θείο, επειδή είναι χωρίς αρχή και τέλος

μηδεμιᾷ καταλήψει περιεχόμενον· μόνον γάρ ἐστιν ἀκατάληπτον καὶ

και τα περιέχει όλα, χωρίς νά περιέχεται από κανένα. Διότι μόνο αυτό είναι

ἀόριστον, ὑπ᾿ οὐδενὸς γινωσκόμενον, αὐτὸ δὲ μόνον ἑαυτοῦ

ακατάληπτο και απροσδιόριστο· κανένα δεν το γνωρίζει, και μόνον αυτό

θεωρητικόν. ῾Ο δὲ ἄγγελος καὶ χρόνῳ περιγράφεται ἤρξατο γὰρ

γνωρίζει τον εαυτό του. Ο άγγελος όμως και περιορίζεται από το χρόνο

τοῦ εἶναι καὶ τόπῳ, εἰ καὶ νοητῶς, ὡς προείπομεν, καὶ καταλήψει·

καθώς έχει αρχή υπάρξεως και από τον τόπο, αν και περιορίζεται νοητά,

καὶ ἀλλήλων γὰρ τὴν φύσιν ἴσασι πως καὶ ὑπὸ κτίστου ὁρίζονται

όπως είπαμε παραπάνω, και με την αντίληψη περιορίζεται. Ο ένας μάλιστα

τέλεον· τὰ δὲ σώματα καὶ ἀρχῇ καὶ τέλει καὶ τόπῳ σωματικῷ καὶ

γνωρίζει κάπως τη φύση του άλλου, ενώ ο δημιουργός τους τα προσδιορίζει

πλήρως. Τα σώματα πάλι περιορίζονται από την αρχή και το τέλος τους, από

καταλήψει. 

το χώρο που καταλαμβάνουν, και από την αντίληψη.

 

 

Συλλογιμαῖα περί τοῦ Θεοῦ καί Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου

Πνεύματος καί τοῦ Λόγου καί τοῦ Πνεύματος.

Συλλογή χωρίων για το Θεό, δηλαδή για τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο

Πνεύμα και σχετικά με το Λόγο και το Πνεύμα.

 

῎Ατρεπτον παντελῶς τὸ θεῖον καὶ ἀναλλοίωτον· πάντα γὰρ τῇ

Το θείο είναι τελείως αμετάβλητο και αναλλοίωτο· διότι όλα αυτά που δεν

προγνώσει τὰ οὐκ ἐφ᾿ ἡμῖν προώρισεν, ἕκαστον κατὰ τὸν ἴδιον καὶ

εξαρτώνται από μας τα αποφάσισε προηγουμένως με τη πρόγνωσή του, το

πρέποντα καιρὸν καὶ τόπον. Καὶ κατὰ τοῦτο "ὁ Πατὴρ οὐδένα

καθένα στον ιδιαίτερο και κατάλληλο καιρό και τόπο. Και σύμφωνα μ αυτό,

κρίνει, τὴν δὲ κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ Υἱῷ"· ἔκρινε γὰρ ὁ Πατὴρ

ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έδωσε όλη τη κρίση στην εξουσία του

δηλονότι καὶ ὁ Υἱὸς ὡς Θεὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον· αὐτὸς δὲ ὁ

Υιού· διότι είναι φανερό ότι η κρίση ανήκε στον Πατέρα και τον Υιό ως Θεό

Υἱὸς ὡς ἄνθρωπος σωματικῶς καταβήσεται καὶ καθιεῖται ἐπὶ θρόνου

και στο Άγιο Πνεύμα. Ο ίδιος μάλιστα ο Υιός θα κατέβει στη γη, ως άνθρωπος

δόξης σώματος γὰρ περιγραπτοῦ ἡ κατάβασις καὶ ἡ καθέδρα καὶ

με σώμα, και θα καθίσει σε ένδοξο θρόνο η κατάβαση και ο θρόνος αφορούν

κρινεῖ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ.

περιορισμένο σώμα και από κει θα κρίνει όλη την οικουμένη με δικαιοσύνη. 

 

Πάντα ἀπέχει Θεοῦ, οὐ τόπῳ ἀλλὰ φύσει. ᾿Επὶ ἡμῶν φρόνησις καὶ

Όλα απέχουν από το Θεό, όχι τοπικά, αλλά από τη φύση τους. Σε μας η

σοφία καὶ βουλὴ ὡς ἕξις συμβαίνει καὶ ἀποχωρεῖ, οὐ μὴν ἐπὶ Θεοῦ.

σύνεση, η σοφία και η σκέψη υπάρχουν και μας εγκαταλείπουν ως συνήθεια·

᾿Επ᾿ αὐτοῦ γὰρ οὐδὲν γίνεται καὶ ἀπογίνεται· ἀναλλοίωτος γάρ ἐστι

δεν συμβαίνει όμως έτσι με το Θεό. Γι Αυτόν, τίποτε δεν γίνεται και τίποτε

καὶ ἄτρεπτος, καὶ οὐ χρὴ συμβεβηκὸς ἐπ᾿ αὐτοῦ λέγειν. Τὸ ἀγαθὸν

δεν χάνεται· διότι είναι αναλλοίωτος και αμετάβλητος, και δεν πρέπει να του

ὁ Θεὸς σύνδρομον ἔχει τῇ οὐσίᾳ.

αποδίδουμε κάποιο συμβάν. Ο Θεός έχει συνυφασμένο στην ουσία του το

αγαθό.

 

῾Ο ἐπιθυμῶν ἀεὶ τοῦ Θεοῦ, οὗτος ὁρᾷ αὐτόν. ᾿Εν πᾶσι γάρ ἐστιν ὁ

Όποιος επιθυμεί διαρκώς το Θεό, αυτός τον βλέπει. Διότι ο Θεός υπάρχει σε

Θεός· τοῦ γὰρ ὄντος ἐξῆπται τὰ ὄντα, καὶ οὐκ ἔστιν εἶναί τι, εἰ μὴ ἐν

όλα· καθόσον τα κτίσματα εξαρτώνται από το Θεό που υπάρχει, και δεν είναι

τῷ ὄντι τὸ εἶναι ἔχοι, ὅτι πᾶσι μὲν ἐγκέκραται ὁ Θεὸς ὡς συνέχων

δυνατόν να υπάρχει κάτι, εάν δεν εξαρτά την ύπαρξή του από το Θεό. Ο

Θεός αναμειγνύεται με όλα, διότι συγκρατεί τη φύση τους·

τὴν φύσιν, τῇ δὲ ἁγίᾳ αὐτοῦ σαρκὶ ὁ Θεὸς Λόγος καθ᾿ ὑπόστασιν

και μάλιστα ο Θεός Λόγος ενώθηκε με την αγία σάρκα του υποστατικά

ἡνώθη καὶ κατεμίχθη ἀσυγχύτως πρὸς τὸ ἡμέτερον. Οὐδεὶς ὁρᾷ τὸν

και αναμίχθηκε χωρίς συγχώνευση με τη δική μας φύση. Κανείς δεν βλέπει

Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα.  

τον Πατέρα παρά μόνον ο Υιός και το Πνεύμα.

 

Βούλησις καὶ σοφία καὶ δύναμις ὁ Υἱός ἐστι τοῦ Πατρός· οὐ χρὴ γὰρ

Ο Υιός είναι η βούληση, η σοφία και η δύναμη του Πατέρα. Και δεν πρέπει

λέγειν ἐπὶ Θεοῦ ποιότητα, ἵνα μὴ σύνθετον αὐτὸν εἴπωμεν ἐξ οὐσίας

ν αποδίδουμε στο Θεό ποιότητα, για να μην τον θεωρήσουμε σύνθετο, από

καὶ ποιότητος. ῾Ο Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρός ἐστι καὶ πάντα, ὅσα ἔχει, ἐξ

ουσία και ποιότητα. Ο Υιός προέρχεται από τον Πατέρα, και όλα, όσα έχει, τα

αὐτοῦ ἔχει. Διὸ οὐ δύναται ποιεῖν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ οὐδέν· οὐ γὰρ ἔχει

έχει απ αυτόν. Γι αυτό και δεν κάνει τίποτε από μόνος του· δεν έχει

ἰδιάζουσαν ἐνέργειαν παρὰ τὸν Πατέρα. 

ιδιαίτερη ενέργεια απ αυτήν του Πατέρα.

 

῞Οτι φύσει ἀόρατος ὁ Θεός, ὁρατὸς ταῖς ἐνεργείαις γίνεται, ἐκ τῆς

Ο Θεός είναι από τη φύση του αόρατος και γίνεται ορατός με τις ενέργειές

τοῦ κόσμου συστάσεως καὶ κυβερνήσεως γινωσκόμενος.

του· αυτό το γνωρίζουμε από την κατασκευή και διακυβέρνηση του κόσμου.

 

Εἰκὼν τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, καὶ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα, δι᾿ οὗ ὁ Χριστὸς

Ο Υιός είναι εικόνα του Πατέρα, το Πνεύμα του Υιού· όταν ο Χριστός με το

ἐνοικῶν ἀνθρώπῳ δίδωσιν αὐτῷ τὸ κατ᾿ εἰκόνα.

Πνεύμα κατοικεί μέσα στον άνθρωπο, του δίνει το κατ εικόνα.

 

Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, μέσον ἀγεννήτου καὶ γεννητοῦ καὶ δι᾿

Το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός, ενδιάμεσο του αγέννητου και του γεννητού·

Υἱοῦ τῷ Πατρὶ συναπτόμενον· Πνεῦμα Θεοῦ λέγεται, Πνεῦμα

συνάπτεται με τον Πατέρα μέσω του Υιού. Λέγεται Πνεύμα Θεού, Πνεύμα

Χριστοῦ, νοῦς  Χριστοῦ, Πνεῦμα Κυρίου, αὐτοκύριος, Πνεῦμα

Χριστού, νους Χριστού, Πνεύμα Κυρίου, Αυτοκύριος, Πνεύμα υιοθεσίας,

υἱοθεσίας, ἀληθείας, ἐλευθερίας, σοφίας (καὶ γὰρ ποιητικὸν τούτων

αλήθειας, ελευθερίας, σοφίας (διότι τα δημιουργεί όλα αυτά). Είναι Πνεύμα

ἁπάντων)· πάντα τῇ οὐσίᾳ πληροῦν, πάντα συνέχον, πληρωτικὸν

που τα γεμίζει όλα με την ουσία του, όλα τα συνέχει, που μπορεί να γεμίσει

κόσμου κατὰ τὴν οὐσίαν, ἀχώρητον κόσμῳ κατὰ τὴν δύναμιν.     

τον κόσμο με την ουσία του, αλλά στη δύναμή του δεν χωρά στον κόσμο.

 

Θεός ἐστιν ἀίδιος οὐσία καὶ ἀπαράλλακτος, δημιουργικὴ τῶν ὄντων,

Ο Θεός είναι ουσία αιώνια και αμετάβλητη, δημιουργός των όντων· Τον

εὐσεβεῖ συνειδήσει προσκυνουμένη.  

προσκυνάμε με αισθήματα ευσεβείας.

 

Θεὸς καὶ Πατὴρ ὁ ὢν ἀεὶ ἀγέννητος, ὡς μὴ ἔκ τινος γεννηθείς,

Θεός είναι και ο Πατέρας, ο οποίος είναι αιώνια αγέννητος· διότι δεν προήλθε

γεννήσας δὲ Υἱὸν συναΐδιον. Θεὸς ἐστιν καὶ ὁ Υἱός, ὁ ὢν ἀεὶ σὺν τῷ

από κάποιον, αλλά γέννησε τον Υιό συναιώνιο. Θεός είναι και ο Υιός, που

Πατρί, ἀχρόνως καὶ ἀιδίως καὶ ἀρρεύστως καὶ ἀπαθῶς καὶ

είναι πάντα με τον Πατέρα και γεννήθηκε απ Αυτόν εκτός χρόνου, χωρίς

ἀδιαστάτως ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος. Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιόν ἐστι,

μεταβολή ή πάθος ή χωρισμό απ Αυτόν. Θεός είναι και το Άγιο Πνεύμα,

δύναμις ἁγιαστική, ἐνυπόστατος, ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀδιαστάτως

αγιαστική δύναμη, ενυπόστατη, που εκπορεύεται από τον Πατέρα χωρίς ν

ἐκπορευομένη καὶ ἐν Υἱῷ ἀναπαυομένη, ὁμοούσιος Πατρὶ καὶ Υἱῷ.

απομακρύνεται απ Αυτόν· αναπαύεται στον Υιό και έχει την ίδια ουσία με

τον Πατέρα και τον Υιό.

 

Λόγος ἐστὶν ὁ οὐσιωδῶς τῷ Πατρὶ ἀεὶ συμπαρών. Λόγος πάλιν ἐστὶ

Ο Λόγος είναι αυτός που βρίσκεται πάντοτε κατ ουσίαν με τον Πατέρα.

καὶ ἡ φυσικὴ τοῦ νοῦ κίνησις, καθ᾿ ἣν κινεῖται καὶ νοεῖ καὶ λογίζεται

Λόγος, επίσης, είναι η φυσική κίνηση του νου, σύμφωνα με την οποία

οἱονεὶ φῶς αὐτοῦ ὢν καὶ ἀπαύγασμα. Λόγος πάλιν ἐστὶν ὁ

κινείται, σκέφτεται και συλλογίζεται, σαν να είναι το φως και η λάμψη του.

ἐνδιάθετος, ὁ ἐν καρδίᾳ λαλούμενος. Καὶ πάλιν λόγος ἐστὶν ἄγγελος

Λόγος είναι ακόμη ο ενδιάθετος, που λαλείται μέσα στην καρδιά. Τέλος,

νοήματος. ῾Ο μὲν οὖν Θεὸς Λόγος οὐσιώδης τέ ἐστι καὶ ἐνυπόστατος,

λόγος είναι αυτός που μεταδίδει τη σκέψη. Συμπερασματικά, ο Θεός Λόγος

οἱ δὲ λοιποὶ τρεῖς λόγοι δυνάμεις εἰσὶ τῆς ψυχῆς οὐκ ἐν ἰδίᾳ ὑποστάσει

έχει ουσία και υπόσταση, ενώ οι υπόλοιποι τρεις λόγοι αποτελούν δυνάμεις

θεωρούμενοι· ὧν ὁ μὲν πρῶτος τοῦ νοῦ φυσικόν ἐστι γέννημα ἐξ

της ψυχής, χωρίς να έχουν ιδιαίτερη υπόσταση. Απ αυτούς, ο πρώτος είναι

αὐτοῦ ἀεὶ φυσικῶς πηγαζόμενον, ὁ δεύτερος δὲ λέγεται ἐνδιάθετος,

γέννημα του νου και προέρχεται από τη φύση του, ο δεύτερος λέγεται

ὁ δὲ τρίτος προφορικός.  

ενδιάθετος και ο τρίτος προφορικός.

 

Τὸ πνεῦμα νοεῖται πολλαχῶς· Τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Λέγονται δὲ καὶ αἱ

Η λέξη πνεύμα έχει πολλές σημασίες. Σημαίνει το Άγιο Πνεύμα. Πνεύματα

δυνάμεις τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου πνεύματα· πνεῦμα καὶ ὁ ἄγγελος

λέγονται και οι δυνάμεις του Αγίου Πνεύματος· πνεύμα ακόμη είναι και ο  

ὁ ἀγαθός· πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων· πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή· ἔστι δέ, ὅτε καὶ ὁ

αγαθός άγγελος· πνεύμα είναι και ο διάβολος· πνεύμα και η ψυχή· κάποτε

νοῦς πνεῦμα λέγεται· πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος· πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.   

πνεύμα λέγεται και ο νους· πνεύμα είναι και ο άνεμος και ο αέρας.

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14. Τὰ ἰδιώματα τῆς θείας φύσεως

Τα ιδιώματα της θείας φύσεως.

 

 

Τὸ ἄκτιστον, τὸ ἄναρχον, τὸ ἀθάνατον καὶ ἀπέραντον καὶ αἰώνιον,

Ιδιώματα της θείας φύσεως είναι το άκτιστο, το άναρχο, το άφθαρτο, το


 

 
||
 
3η σελίδα
 

Για να επικοινωνήσετε μαζί μας, κάντε αριστερό κλικ με το ποντίκι σας εδώ.

 

Ἐπιστροφή στήν ἀρχή τῆς σελίδας

 

Επιστροφή στο κεντρικό μενού.